Yazılım Lisans Yönetimi Bülteni - Sayı 9

Yazılım lisans yönetimi konusunda öne çıkan konular ve güncel gelişmelerle ilgili bilgi paylaşmak amacıyla sizler için bir bülten hazırladık. Düzenli olarak yayınlanan bültenimizin dokuzuncu sayısında aşağıdaki konuları ele almaktayız:

  • Windows Server Client Access Licenses - Genel Bakış
  • SAM Araçlarının Lisans Yönetimine Etkisi
  • Microsoft Yazılım Lisanslarındaki Yenilikler Şubat 2017
  • IBM Yazılım Lisanslarındaki Yenilikleri - Şubat 2017

 

Windows Server Client Access Licenses (İstemci Erişim Lisansları) – Genel Bakış

Windows sunucularına erişim hakkı sağlanması için her bir kullanıcı ya da istemci için Windows Server Client Access Licenses (CAL – Erişim Lisansları) gerekmektedir. CAL ile kullanıcılar Windows sunucu hizmetlerinden yararlanabilir. Windows sunucunun versiyonu göz önünde bulundurularak satın alınan device/user CAL ile birden çok sunucuya bağlanma hakkı elde edilir.

Windows Server CAL iki farklı modelde temin edilebilir:

1) User CAL (Kullanıcı modeli)

Kullanıcı modelinde Windows sunucuya bağlanan her bir gerçek kullanıcı için CAL satın alınması gerekmektedir. Bir kullanıcının birden çok makineyle sunucu erişimi bulunuyorsa CAL’ların kullanıcı modeliyle (User CAL) alınması lisanslama açısından avantaj sağlamaktadır.

Kullanıcı modelinde Windows sunucuya bağlanan her bir gerçek kullanıcı için CAL satın alınması gerekmektedir. Bir kullanıcının birden çok makineyle sunucu erişimi bulunuyorsa CAL’ların kullanıcı modeliyle (User CAL) alınması lisanslama açısından avantaj sağlamaktadır.

2) Device CAL (Makine modeli)

Makine modelinde ise Windows sunucuya bağlanan her bir makine (PC, tablet, telefon, çok fonksiyonlu printer, atm, vb.) için CAL satın alınması gerekmektedir. Bir makinenin birden çok kullanıcısı olduğu durumlarda makine modeliyle CAL (Device CAL) alınması lisanslama açısından avantaj sağlamaktadır.

External Connectors (Harici Bağlayıcı Lisansı)

Windows sunucuya bağlanan her bir dış kullanıcının user/device cal ile lisanslanması yerine sunucuya external connector lisansı satın alınarak dış kullanıcı erişimleri lisanslanabilir. Ancak sunucu sadece dış kullanıcılara (Müşteri, bağlı kuruluş, dışarıdan hizmet alınan ya da dışarıya hizmet verilen) ayrılmış olması gerekmektedir. Şirket içi kullanımlar ayrıca lisanslanmalıdır.

Web Workloads (Web İş yükü*) Çalıştırılan Sunucu Erişimlerinin Lisanslanması

Microsoft Ürün Şartları dokümanında belirtildiği üzere bir Web İş Yükü veya HPC İş Yükü çalıştıran sunucu yazılımına erişmek için gerekli Erişim Lisansları değildir. Ancak belli kurallara dikkat edilmesi gerekmektedir. Örneğin web üzerinden bağlanan kullanıcı backend sunucularına (non-web workload) eriştiği zaman bu erişimin lisanslanması için CAL ya da External Connector lisansları gerekecektir.

Microsoft Ürün Şartları (https://www.microsoft.com/en-us/licensing/product-licensing/products.aspx) dokümanında bulunan Web iş yükü tanımını ayrıca aşağıda bulabilirsiniz.

*Web İş Yükü (“İnternet Web Çözümleri” olarak da adlandırılır), genel kullanıma sunulan web sayfalarından, web sitelerinden, web uygulamalarından, web hizmetlerinden ve/veya POP3 posta hizmetlerinden oluşur. Açıklık getirmesi açısından, İnternet Web Çözümü dahilindeki yazılım tarafından kullandırılan içerik, bilgi ve uygulamalar, Müşterinin ya da bağlı kuruluşlarının çalışanları ile sınırlı değildir.
Internet Web Çözümlerinde yer alan yazılımlar aşağıdakileri çalıştırmak için kullanılır:

  • Web sunucusu yazılımı (örneğin, Microsoft İnternet Bilgi Hizmetleri) ve yönetim ya da güvenlik aracıları (örneğin, Sistem Merkezi Operasyonlar Yöneticisi aracısı)
  • Yalnızca İnternet Web Çözümlerini desteklemek üzere veritabanı motoru yazılımı (örneğin, Microsoft SQL Server) veya

Yazılımın bu örneğinin tek fonksiyonu olmadığı sürece Internet isimlerinin IP adreslerine dönüştürülmesini sağlayan Etki Alanı Adı Sistemi (DNS) hizmeti.

 

SAM Araçlarının Lisans Yönetimine Etkisi

BT Ortamlarının büyümesi ve lisans modellerinin karmaşıklaşması, günümüzde SAM Araçlarının lisans yönetimine katkısını giderek arttırmaktadır. Şirketler, SAM araçları ile lisans maliyetlerini kontrol altına alabilmektedirler.

Lisans yönetiminde SAM araçlarının başlıca etkilerini üç ana başlıkta ele alabiliriz.

1) Lisans Kurulum ve Kullanımlarının Takibi

Şirketler SAM araçları ile mevcut kurulumlarını takip edip raporlayabilmektedirler. Bu sayede süresi dolmuş ve gereksiz kurulu kalmış yazılımlar da belirlenebilmektedir. Bunun yanında, şirketin lisans modeline göre tüm kurulumlar kullanıcı ve cihaz bazlı olarak izlenebilmektedir. Envanterin takibi ve çıkarılmasının yanında, SAM araçları ile uygulamaların gerçekte ne kadar kullanıldığını da raporlayabilmektedir. Bu sayede, kullanılmayan ve ihtiyaç olmayan uygulamalar tespit edilebilmekte ve lisans maliyetlerinin artması engellenebilmektedir.

2) Lisans Adetlerinin Belirlenmesi

Lisans yönetim sürecinde, kurumun ne kadar lisansa sahip olduğunu belirlemesi kritik bir öneme sahiptir. Yalnız lisans adetlerinin belirlenmesi, lisansların çok farklı vendorlar üzerinden ve farklı zamanlarda alınabilmesi nedeniyle mümkün olmayabilmektedir. SAM araçları, tüm lisansların fatura ve vendor üzerinden takip edilebilmesine olanak sağlayan bir platform sunmaktadır. Bu sayede, kurum lisans adet ve haklarını rahatlıkla izleyebilmektedir.

3) Lisans Pozisyonunun Raporlanması

Lisans uyumluluğu, SAM araçlarının mümkün kıldığı raporlarla sürekli kontrol altında tutulabilmektedir. SAM araçlarının çıkardığı rapor ve bildirimler, istenmeyen lisans maliyetlerinin belirlenmesi açısından son derece önemlidir. Standart lisans raporlarının yanı sıra, lisans senaryoları oluşturularak farklı lisans modelleri ve lisans optimizasyon alanları belirlenebilmektedir. Bu özellik, şirketin gelecekte ne kadar lisansa ihtiyacı olabileceğini tahminlemesine de olanak sağlamaktadır.

Sonuç

SAM araçlarının, lisans yönetimindeki olumlu katkıları son derece önemlidir. Ancak lisans yönetiminde SAM araçları tek başına yeterli değildir. SAM araçlarından fayda sağlayabilmek için yazılım-varlık süreçleri tasarlanmalı ve tasarlanan süreçlere uygun olarak SAM araçları yönetilmelidir.

 

Microsoft Yazılım Lisanslarındaki Yenilikler

Microsoft yazılımlarının güncel lisans kurallarını Microsoft Product Terms dokümanından takip edebilirsiniz. Microsoft yazılım hizmeti sağlayan bir kurumsanız ilgili kuralları Microsoft Service Provide Use Rights dokümanından takip edebilirsiniz.

Şubat 2017’de Microsoft Product Terms’de yer alan değişiklikler aşağıda yer almaktadır.

Kullanıcı Başına Windows Sanal Masaüstü Erişimi Eklentisi (cihaz başına VDA'ya geçiş) ile Microsoft Dynamics 365 Plan ürün eklemeleri yapılmıştır. (Diğer güncellemeler ve ayrıntılar için “Microsoft Product Terms”, “ Microsoft Ürün Şartları” Dokümanına bakınız)

Şubat 2017’de Microsoft Services Provider Use Rights’ta da benzer şekilde Microsoft Dynamics 365 ürününde lisans güncellemesi gerçekleştirilmiştir.

Güncel Microsoft Product Terms ve Microsoft Service Provide Use Rights dokümanlarını aşağıdaki linklerden indirebilirsiniz.

Microsoft Product Terms

http://www.microsoftvolumelicensing.com/DocumentSearch.aspx?Mode=3&DocumentTypeId=53

Microsoft Service Provide Use Rights

http://www.microsoftvolumelicensing.com/DocumentSearch.aspx?Mode=3&DocumentTypeId=2

 

IBM Yazılım Lisanslarındaki Yenilikler

IBM yazılımlarının güncel lisans kurallarını IBM License Information dokümanlarından takip edebilirsiniz.

Şubat 2017’de IBM Lisans Dokümanlarında özellikle DB2 Enterprise Server Edition, DB2 Connect ve Maximo ürünleri için gerçekleştirilen değişiklikler göze çarpmakla beraber, değişikliklerin tamamına tarih sıralamasına göre aşağıdaki link üzerinden ulaşabilirsiniz.

http://www-03.ibm.com/software/sla/sladb.nsf/bydate